İspanyol Kraliçesi

İspanyol Kraliçesi (Issoria lathonia), Nymphalidae familyasının Heliconiinae alt familyasına ait; göçmen karakteri, geniş ekolojik uyum yeteneği ve arka kanat altındaki devasa, kusursuz gümüşi ayna lekeleriyle tanınan en çarpıcı fırçaayaklı türlerden biridir. Geniş bir dikey dağılım gösteren bu dayanıklı kelebek; kurak kanyon tabanlarından yaylalara, ekili alan sınırlarından dağ eteklerine kadar Uşak il genelinde oldukça yaygın, hareketli ve düzenli popülasyonlar oluşturur.

İlimizde fenolojisi ilkbahardan geç sonbahara kadar kesintisiz uzanır; mikroklima ve rakım farklılıklarına bağlı olarak nisan başından kasım ortasına kadar 2 ila 3 (bazen kısmi 4) kuşak verir. Arazide en taze ve yoğun gözlemlendiği dönemler mayıs-haziran ile ağustos-ekim aylarıdır. Tırtılları dar konukçu tercihi sergiler; yabani hercai menekşe ve tarla menekşesi türleri (özellikle Viola arvensis, Viola tricolor ve Viola odorata) ile beslenir. Uşak'ta özellikle Ulubey Kanyonu çevresindeki açık bozkır ve vadi yamaçları, Banaz Çayı boyunca uzanan çayırlıklar ve meyve bahçesi kenarları, Murat Dağı'nın etekleri ve orman açıklıkları, Sivaslı ve Karahallı çevresindeki kumlu-çakıllı dere yatakları ile tarla sınırları türün başlıca habitatlarıdır.

Morfolojik olarak arka kanat altındaki benzersiz sedef/ayna plakaları sayesinde arazide başka hiçbir türle karıştırılamaz:

• Kanat Üstü: Sıcak kızıl-turuncu / hardal turuncusu zemin üzerinde yuvarlak, net ve dağınık siyah benekler yer alır. Ön kanat dış kenarı hafifçe içe doğru kavisli (içbükey) bir kesime sahiptir; bu da türe kendine has köşeli bir silüet kazandırır. Kanat açıklığı 38–46 mm civarındadır.

• Kanat Altı (Benzersiz Teşhis Anahtarı): Arka kanat alt yüzeyi koyu sarı-kahverengi zemin üzerine serpilmiş olağanüstü büyüklükte, ayna gibi parlayan parlak metalik gümüş (sedef) plakalarla kaplıdır. Bu gümüş lekeler diğer Argynnis (İnci) türlerine kıyasla çok daha geniş, köşeli ve yansıtıcıdır.

• Benzer Türlerden Ayrım: Diğer inci kelebeklerinden (Argynnis paphia, Argynnis aglaja, Fabriciana adippe vb.) daha küçük yapısıyla, ön kanat ucunun hafifçe basık/içbükey formuyla ve arka kanat altındaki o iri, adeta cilalanmış ayna parçalarını andıran devasa gümüşi lekeleriyle sahada tek bakışta ayrılır.

Uçuşu yere çok yakın, son derece hızlı, çevik ve kesik manevralarla doludur. Isınmak için doğrudan çıplak kuru toprağa, çakıllı patikalara veya güneşten ısınmış taşlara konmayı çok sever. Güneşlenirken kanatlarını tamamen yatay düzlemde açarak sıcaklığı emer; beslenirken ise kanatlarını dik kapatarak o meşhur gümüş aynalarını gözler önüne serer. Karahindiba, yabani kekik, devedikeni, yonca ve sonbaharda açan peygamber çiçeklerinin nektarıyla yoğun olarak beslenir.

Uşak Gözlemcilerine İpucu:

Ekim ayında bile Ulubey Kanyonu'nun güneşli patikalarında ya da Banaz'ın tarla kenarlarındaki çıplak toprak yollarda yürürken ayak ucunuzu kollayın. Yerden şimşek gibi fırlayıp birkaç metre ilerideki düz bir taşın üzerine konan ve kanatlarını kapattığı anda öğle güneşi altında fener gibi parıldayan o iri gümüşi aynaları gördüğünüzde, İspanyol Kraliçesi makro kadrajınızın tam ortasında demektir.