Çokgözlü Mavi

Çokgözlü Mavi (Polyommatus icarus), Lycaenidae (Maviler) familyasının tüm Palearktik bölgede olduğu gibi Türkiye’de ve Uşak’ta da en yaygın, en uyumlu ve en sık karşılaşılan türüdür. Çok farklı yükseklik ve mikroklima tiplerine adapte olabilen bu dirençli kelebek, ilimizin hem alçak vadi tabanlarında hem de dağlık yaylalarında bol popülasyonlar oluşturur.

İlimizde fenolojisi oldukça geniştir; rakıma bağlı olarak nisan ayından ekim sonuna (uygun sonbaharlarda kasım başına) kadar 2 ila 3 (alçak vadilerde yer yer 4) kuşak verir. Arazide hemen her dönem taze bireylerine rastlamak mümkündür. Tırtılları başta gazalboynuzu (Lotus corniculatus), yabani yonca (Trifolium), yonca (Medicago) ve taşyoncası (Melilotus) olmak üzere çok çeşitli baklagillerle beslenir. Uşak'ta habitat seçiciliği son derece düşüktür; Ulubey Kanyonu ve çevresindeki bozkır sırtları, Banaz Ovası ve tarla kenarları, Murat Dağı eteklerindeki çayırlıklar, parklar, bahçeler ve yol kenarındaki yabani otluklar türün rahatlıkla gözlemlenebileceği alanlardır.

Eşeyler arasında belirgin morfolojik farklar ve türe özgü teşhis anahtarları yer alır:

• Erkek: Kanat üstü canlı, parlak menekşe-menekşe mavisidir; kanat kenarlarında ince siyah bir çizgi ve kesintisiz beyaz saçaklar bulunur.

• Dişi: Kanat üstü çoğunlukla koyu kahverengidir; ancak kanat tabanından yayılan mavi pullanma miktarı bireyden bireye büyük değişkenlik gösterir (bazı dişiler neredeyse tamamen maviye çalar). Dış kenarlarında sıralı turuncu hilal lekeler yer alır.

• Kanat Altı ve Kritik Ayırt Edici Nokta: Açık grimsi-bej (dişilerde daha kahvemsi) zemin üzerinde siyah, beyaz halkalı benekler ve dış kenarda turuncu lekeler dizilidir. Türün en önemli morfolojik teşhis anahtarı, ön kanat altı orta hücresinde (diskoidal hücre içinde) 1 veya 2 adet bazal (taban) siyah beneğin bulunmasıdır. Bu bazal benekler, onu benzeri pek çok mavi türden ve Aricia cinsinden ayırmada temel kriterdir.

Uçuşu hafif dalgalı, yere yakın ve çeviktir. Erkek bireyler sıcak yaz günlerinde dere kıyılarında, sulak çamurlarda ve hayvan gübrelerinde toplanarak mineral emer. Yonca, kekik, korunga ve devedikeni çiçekleri erginlerin en yoğun ziyaret ettiği nektar kaynaklarıdır.

Uşak Gözlemcilerine İpucu:

İl genelinde adım attığınız hemen her otlukta karşınıza çıkacak olan bu türü incelerken veya fotoğraflarken, ön kanat alt yüzeyinin gövdeye yakın dip kısmına odaklanın; orta hücre içindeki o minik taban beneklerini netlediğinizde, arazideki "klasik ama kusursuz" Çokgözlü Mavi teşhisini kesinleştirmiş olursunuz.