Çayır Esmeri

Çayır Esmeri (Maniola jurtina), Nymphalidae (Fırçaayaklılar) familyasının Satyrinae alt familyasına ait, Türkiye'nin ve tüm Palearktik bölgenin en yaygın, en dayanıklı ve en karakteristik türlerinden biridir. Ege ile İç Anadolu arasındaki geçiş coğrafyasında yer alan Uşak'ın hem alçak plato ve vadilerinde hem de dağ eteklerindeki otluk alanlarında bol ve kararlı popülasyonlara sahiptir.

İlimizde fenolojisi iklimsel uyumuyla dikkat çeker; ergin bireyler mayıs ortasından itibaren uçmaya başlar ve ekim ayının sonlarına kadar arazide kesintisiz görülebilir. Tür, yaz aylarının kavurucu kuraklık döneminde (özellikle temmuz sonu ve ağustos aylarında) aşırı sıcaklardan kaçınmak için bir tür yaz uykusu/dinlenmesi (estivasyon) sergiler; serin çalı içlerinde veya orman altlarında hareketsiz kalarak eylül serinliğiyle birlikte yeniden yoğun şekilde arazide boy gösterir. Tırtılları yabani çayır otları, yumak otu (Festuca), tavşanbıyığı (Poa) ve bromlar (Bromus) gibi çok çeşitli buğdaygillerle beslenir. Uşak'ta habitat seçiciliği düşüktür; Ulubey Kanyonu çevresindeki step yamaçlar, Banaz ve Sivaslı ovalarındaki tarla sınırları, Murat Dağı'nın eteklerindeki açıklıklar ve köy yollarının kenarındaki yabani otluklar türün cömertçe gözlemlenebileceği alanlardır.

Eşeyler arasında belirgin bir dimorfizm (cinsiyet ayrımı) görülür:

• Erkek: Kanat üstü daha koyu, tekdüze kadifemsi çikolata kahverengisidir; ön kanat ucunda küçük siyah bir yalancı göz beneği ve ön kanat ortasında çapraz uzanan belirgin bir koku çizgisi (androconia) yer alır.

• Dişi: Erkekten daha iri ve çok daha gösterişlidir; ön kanat üstünde geniş, parlak pas rengi/turuncu bir alan ve bu alanın içinde beyaz gözbebekli iri, simsiyah bir göz beneği bulunur.

• Kanat Altı: Dinlenme halindeyken kanatlarını kapattığında arka kanat altındaki toprak, boz ve gri kamuflaj tonları sayesinde kuru otlar ve toprak zemin arasında neredeyse görünmez olur.

Uçuşu yere oldukça yakın, dalgalı, yumuşak ve telaşsızdır. Devedikenleri, yabani adaçayları, süpürge otları ve papatyagillerin nektarını çok sever; sabah serinliğinde kanatlarını hafifçe yana açarak güneşlenirken sıkça karşılaşılır.

Uşak Gözlemcilerine İpucu:

Yaz boyunca Uşak'ın hangi vadisine ya da köy yoluna giderseniz gidin yol kenarındaki otluklardan mutlaka havalanacaktır. Makro çalışırken özellikle dişilerin ön kanat altındaki sıcak turuncu tonları ve göz beneğini, hafif eğik açıyla arka kanat altındaki mermerimsi tonlarla birlikte kareye almak türün en estetik kompozisyonunu verir.